حبیب اله معتمدی

(در جهت استحکام و استوار ساختن اصول و پایه ها و راه های اصلاحی کشور داری و با بر پا داشتن اصولی که علت های پیشین و اسبق بر آن تکیه نموده ،با علما و دانشمندان و حکما و اندیشمندان گفتگو و تبادل نظر و هماهنگی و از آنان نظر خواهی بنما.)

چرا حضرت امیر المومنین (ع) یکی از اولین ویژگی های تصمیم خوب را تصمیمی ذکر می کند که همراه با نظر خواهی از بزرگان باشد.

پاسخ به سوال مذکور نیاز کشور داری به اصول و مبانی صحیح و محکم است. اداره جامعه در ابعاد مختلف از بزرگترین مسوولیت های خطیر و پر زحمت و با مشقتی است که هر کس توانایی به عهده گرفتن آن را ندارد و شخصی که لیاقت آن را داشته باشد نیز به تنهایی نمی تواند این بار را به سر منزل مقصود برساند.بلکه در این راستا باید به اصول و مسایلی توجه داشته باشد که بتواند به کمک آنها وظیفه و مسوولیت خود را انجام دهد. زیرا این امر بدون رعایت آن اصول امکان پذیر نیست و چشم بسته و یا با غفلت از ارکان و اصول نمی توان هیچ کاری را انجام داد چه رسد به کشور داری.

از مسایلی که بسیار شایان ذکر و اهمیت است مساله تبادل نظر و مشورت در اتخاذ تصمیم و انتخاب راه های معقول و صحیح است که علم روز نیز به این نکته اهمیت زیادی می دهد و امام (ع) جناب مالک را در آنچه که موثر در اصلاح امر مملکت و کشور داری است موظف می فرماید که با علما و دانشمندان و حکما به تبادل نظر و گفتگو بنشیند و جهت تصمیم گیری در انتخاب روش های مخصوص برای اداره کشور و اصلاح امور مردم و جامعه به عقل و فکر و تجربیات خود اکتفا نکند.زیرا در گفته های آنان نیز هدایت و راهنمایی هایی خواهد بود که با اتکا به آنها در مجموع می توان به یک نظریه قوی تر و صحیح تر رسید.(نهج البلاغه فیض ص 1001)

از ویژگی های دیگری که حضرت برای تصمیم گیری درست قایل می باشد و از ضروریات تصمیم گیری می داند نداشتن ترس و هراس در تصمیم گیری است. چون انسان ترسو از هر اقدامی که به ذهنش می رسد یا به او پیشنهاد می شود از ترس این که مبادا در آینده با یک بن بست روبه رو شود از هر اقدامی خودداری می کند و احتیاط در ترک اقدام را بر هر چیزی ترجیح می دهد. اگر تصمیم گیرنده با بینش و شناخت کافی عمل نماید و با افرادی که متخصص و اهل فن می باشند مشورت نمایند باید با جسارت و شجاعت تمام اقدامات لازم برای تصمیم گیری را  انجام دهد.

2= موقعیت شناسی (در نهج البلاغه فیض ص 1031 می خوانیم:

پرهیز کن از شتاب زدگی در کارها پیش از فرا رسیدن وقت ان یا غوطه ور شدن و سرگرم شدن هنگام دسترسی به آنها.یا اصرار و پیگیری شدید در کار،در صورتی که هموار وردیف نباشد. و با مشکلات دست به گریبان باشد.یا سستی در کار و مسامحه در آن هنگامی که در دسترس قرار گیرد و روشن گردد.پس هر چیز را در جای خود قرارده و هر کاری را در وقت خود انجام و هر امری را درجایگاه مناسب خود مقرر بدار”

یکی از مطالب مهم که در امر تصمیم گیری از متن بالا استنباط می شود و در شرع مقدس اسلام و همچنین در علم مدیریت جهانی اهمیت دارد مضرات شتابزدگی زدگی در تصمیم گیری است. حضرت بر تامل و تفکر و ترک شتاب و عجله هنگام اتخاذ تصمیم تاکید داشته و آنرا یکی از اصول و ارکان      تصمیم گیری  به حساب می آورد.

امام (ع)جناب مالک را از اتخاذ تصمیم عجولانه و اقدام پیش از فرا رسیدن وقت مناسب بر حذر می دارد و همچنین وی را بر حذر می دارد از غوطه ور شدن در کاری که وسایل آن مهیا و آماده گردیده به تصور اینکه اگر به آن مشغول نگردد از دست می رود.

در واقع انسان قبل از اقدام نسبت به هر کاری لازم است کار را ارزیابی و عاقبت سنجی نماید و پس از شناخت و درک موفقیت خود در آن کار دست به اقدام و انجام آن زند.

1-توجه و مراجعه به قرآن و استفاده از فرموده های معصومین به هنگام شک و تردید در تصمیم گیری:”هرگاه تو را مشکلی پیش آید و یا در کارهای تردید برایت رخ دهد به خدا و رسولش رجوع کن.”

از آن جایی که از وظایف و مسوولیت های مدیر تصمیم گیری صحیح در کارها و برنامه های اجرایی است و طبیعی است که مدیر زمانی می تواند اتخاذ تصمیم بنماید که در شک و تردید نباشد و با قاطعیت با مساله برخورد نماید و چنان چه دچار شک و تردید گردد خواه ناخواه از تصمیم گیری باز می ماند و توان اعلام نظر قاطع نخواهد داشت.

4= صداقت در تصمیم گیری

عدم غرض ورزی در تصمیمات و بیان تاثیراتی که یک تصمیم ممکن است ایجاد کند باعث اعتماد بیشتر و حمایت اطرافیان می باشد.لذا در تصمیمات اتخاذ شده تصمیم گیرنده وظیفه دارد با صداقت عمل کند.

5= آینده نگری در تصمیم گیری:

تصمیم گیرنده وظیفه دارد نسبت به عواقب احتمالی تصمیمات دور اندیشی داشته باشد تا مبادا فرآیند تصمیم گیری در میانه راه و احتمالا زمانی که همه چیز برای اجرای تصمیم آماده است متوقف شود.

6= صبر و حوصله               

صبر و بردباری در تصمیم گیری باعث می شود که تصمیماتی معقول و صحیح اتخاذ شود.با توجه به اینکه انسان ها در موقعیت های مختلف از نظر روحیات و آمادگی ذهنی ممکن است وضعیت های متفاوتی داشته باشند لذا صبر و حوصله باعث می شود که تامل بیشتری در کم و کیف تصمیمات اتخاذ شود.

 ادامه دارد